Dla jednych jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli Wrocławia. Dla innych miejscem ważnych uroczystości, modlitwy albo zwyczajnym przystankiem podczas spaceru po Ostrowie Tumskim. Jej monumentalne wieże widać z daleka, a wnętrze kryje świadectwa wielu stuleci historii. Jednak znaczenie katedry nie kończy się na jej architekturze.
16 listopada w archidiecezji wrocławskiej obchodzona jest liturgiczna rocznica poświęcenia kościoła katedralnego. To dzień, który przypomina o szczególnej więzi łączącej wszystkie parafie z kościołem biskupa, a przede wszystkim o duchowej wspólnocie tworzonej przez wiernych.
Ponad tysiąc lat historii
Historia chrześcijaństwa na Ostrowie Tumskim jest starsza niż samo biskupstwo wrocławskie. Ślady najwcześniejszych świątyń sięgają pierwszej połowy X wieku. Przełomowym momentem był rok 1000, kiedy podczas zjazdu gnieźnieńskiego utworzono biskupstwo wrocławskie.
Od tamtej pory miejsce to pozostaje związane z historią Kościoła na Śląsku. Kolejne pokolenia wznosiły tutaj nowe świątynie, dostosowując je do zmieniających się potrzeb i możliwości. Dzisiejsza gotycka archikatedra powstawała etapami, zachowując w swoich murach i podziemiach ślady wcześniejszych budowli.
Była świadkiem zmian granic, dynastii i państw. Przetrwała burzliwe dzieje regionu, choć nie wszystkie historyczne wydarzenia pozostawiły ją nietkniętą. Najtragiczniejszy rozdział przyniosła II wojna światowa.
Katedra, która miała pozostać ruiną
W 1945 roku świątynia była zniszczona w około 70 procentach. Zawalone sklepienia, zrujnowane dachy i wypalone wnętrze sprawiały, że przywrócenie jej dawnej świetności wydawało się zadaniem niemal niewykonalnym.
Rozważano nawet pozostawienie katedry jako trwałej ruiny, która przypominałaby przyszłym pokoleniom o tragedii wojny. Ostatecznie zwyciężyło jednak przekonanie, że świątynię trzeba odbudować.
Była to decyzja nie tylko architektoniczna, ale również symboliczna. Powojenny Wrocław stawał się domem dla ludzi przybywających z różnych części Polski, także z utraconych Kresów Wschodnich. Odbudowa katedry oznaczała przywracanie życia religijnego w mieście, które samo podnosiło się z ruin.
Prace rozpoczęły się w 1947 roku. Dzięki wysiłkowi duchowieństwa, wiernych i osób zaangażowanych w odbudowę już po kilku latach udało się przywrócić świątynię do użytku liturgicznego.
29 lipca 1951 roku odbyło się uroczyste poświęcenie odbudowanej katedry z udziałem prymasa Polski, arcybiskupa Stefana Wyszyńskiego. Nie oznaczało to końca wszystkich prac. Renowacja kolejnych części budowli trwała jeszcze przez następne lata.
W odbudowie katedry można dostrzec coś więcej niż troskę o bezcenny zabytek. Był to również znak nadziei, że po wojennej katastrofie możliwe jest odbudowanie wspólnoty i rozpoczęcie nowego rozdziału historii.
Dlaczego świętuje cała archidiecezja?
Choć uroczyste poświęcenie odbudowanej po wojnie katedry wrocławskiej odbyło się 29 lipca 1951 roku, jej liturgiczną rocznicę obchodzi się 16 listopada. Data ta, zgodnie z przekazywaną tradycją, ma średniowieczne korzenie i przetrwała kolejne stulecia, mimo przebudów świątyni, wojennych zniszczeń i zmieniających się losów Wrocławia.
Dlaczego jednak rocznicę poświęcenia jednej świątyni obchodzi cała archidiecezja? Odpowiedź kryje się w szczególnym znaczeniu katedry. Jej nazwa pochodzi od łacińskiego słowa cathedra, oznaczającego katedrę biskupią – miejsce symbolizujące posługę nauczania i przewodniczenia lokalnemu Kościołowi.
To właśnie tutaj odbywają się najważniejsze celebracje diecezjalne. W katedrze udzielane są święcenia, sprawowane uroczystości z udziałem biskupów, kapłanów i wiernych z różnych parafii. Podczas Mszy Krzyżma biskup konsekruje krzyżmo i błogosławi oleje używane później przy sprawowaniu sakramentów w całej archidiecezji.
Dlatego katedra nazywana jest matką wszystkich kościołów lokalnego Kościoła. Symbolizuje jedność wspólnot rozsianych od Wrocławia po najmniejsze miejscowości Dolnego Śląska.
Sama rocznica poświęcenia świątyni niesie jednak jeszcze głębsze przesłanie. Przypomina, że Kościół nie jest przede wszystkim budowlą z cegły i kamienia. Jest wspólnotą ludzi, którzy przez chrzest stają się jego żywymi kamieniami.
Wrocławska archikatedra była wielokrotnie przebudowywana, niszczona i odbudowywana. Zmieniały się pokolenia, języki i okoliczności historyczne. Pozostała jednak miejscem modlitwy i znakiem ciągłości wiary.
16 listopada to zatem nie tylko święto jednej świątyni na Ostrowie Tumskim. To dzień całej archidiecezji — przypomnienie, że nawet najpiękniejszy kościół nabiera pełnego znaczenia dopiero wtedy, gdy wypełnia go żywa wspólnota wierzących.