Metropolita wrocławski podkreślał, że niepodległość jest wspólnym dobrem wszystkich Polaków, a troska o nią wymaga jedności, odpowiedzialności i wierności wartościom.
W uroczystej Eucharystii sprawowanej w ceremoniale wojskowym uczestniczyli przedstawiciele Wojska Polskiego, służb mundurowych, organizacji społecznych oraz mieszkańcy Wrocławia. Wspólna modlitwa była okazją do dziękczynienia za odzyskaną wolność, pamięci o tych, którzy walczyli o niepodległość, oraz refleksji nad odpowiedzialnością współczesnych pokoleń za przyszłość Polski.
Niepodległość jest darem i zobowiązaniem
Abp Józef Kupny przypomniał, że 11 listopada przypada 108. rocznica odzyskania przez Polskę niepodległości. Podkreślił, że jest to dzień narodowej pamięci, wdzięczności i dumy. Odzyskanie wolności po 123 latach niewoli oznaczało powrót własnego państwa, suwerenności, prawa do samostanowienia oraz możliwości życia w wolności i godności.
Metropolita wrocławski zaznaczył, że niepodległość została okupiona cierpieniem wielu pokoleń: krwią powstańców i żołnierzy, losem zesłańców oraz prześladowaniami ludzi, którzy nie wyrzekli się polskości, języka, wiary i miłości do Ojczyzny.
– Dzisiaj wspominamy tych, którzy w godzinie próby zachowali polską mowę w rodzinnych domach, przekazywali dzieciom historię narodową, bronili wiary i kultury, wychowywali kolejne pokolenia w duchu patriotyzmu – mówił kaznodzieja.
Przywołał również twórców niepodległości: Józefa Piłsudskiego, Romana Dmowskiego, Ignacego Paderewskiego, Wincentego Witosa, Wojciecha Korfantego i Ignacego Daszyńskiego. Zwrócił uwagę, że mimo różnic poglądów potrafili oni służyć Polsce.
W tym kontekście postawił zgromadzonym pytanie o to, co współcześni Polacy uczynili z odzyskaną wolnością i czy potrafią być godnymi dziedzicami tych, którzy ją wywalczyli.
– Ojczyzna nie jest tylko wspomnieniem przeszłości. Ona jest naszą matką i mamy wobec niej dług wdzięczności – podkreślił.
Nawiązując do odczytanej Ewangelii o dziesięciu trędowatych uzdrowionych przez Jezusa, metropolita zwrócił uwagę, że tylko jeden z nich wrócił, by podziękować. Pytanie Chrystusa: „Gdzie jest dziewięciu?” odczytał jako pytanie o ludzką pamięć, wdzięczność i umiejętność rozpoznawania otrzymanego dobra.
Zachęcał, by tę ewangeliczną scenę odnieść również do historii Polski. Pytał, czy potrafimy podziękować Bogu i tym, którzy wywalczyli wolność, a także dostrzec w niepodległości dar, który należy chronić, rozwijać i przekazywać następnym pokoleniom.
– Wdzięczność jest postawą człowieka, który nie zapomina, komu zawdzięcza dobro. Jest postawą narodu, który zna swoją historię, szanuje swoich bohaterów i nie pozwala, aby pamięć o ofierze poprzednich pokoleń została roztrwoniona – zaznaczył hierarcha.
Metropolita zachęcał, by podczas Eucharystii naśladować uzdrowionego Samarytanina i z wdzięcznością powiedzieć Bogu: „Panie, dziękujemy Ci za Polskę”. Dziękować za jej historię, kulturę, chrześcijańskie dziedzictwo, ludzi, którzy ją budowali i bronili, a także za tych, którzy oddali życie, aby kolejne pokolenia mogły żyć w wolnym kraju.
Patriotyzm zaczyna się w rodzinie
Abp Kupny podkreślił, że wdzięczność za niepodległość nie może ograniczać się do uroczystych deklaracji i symbolicznych gestów. Wywieszanie biało-czerwonej flagi, śpiewanie hymnu narodowego czy składanie kwiatów pod pomnikami są ważnymi elementami świętowania, ale patriotyzm musi mieć znacznie głębszy wymiar.
– Patriotyzm zaczyna się w rodzinie. Zaczyna się w szkole, w miejscu pracy, w uczciwym wykonywaniu obowiązków, w szacunku dla drugiego człowieka oraz odpowiedzialności za słowo i podejmowane decyzje – mówił.
Tegoroczne obchody Narodowego Święta Niepodległości metropolita wrocławski odniósł również do wydarzeń, które – jak zaznaczył w homilii – rozegrały się 7 listopada w Krakowie i wstrząsnęły całą Polską. Nawiązał do tragedii, w której zginęło sześć osób, a wiele zostało rannych.
Zapewnił o modlitwie za ofiary, ich rodziny i bliskich, a także za poszkodowanych, którzy nadal zmagają się z fizycznymi i psychicznymi konsekwencjami tragedii. Wyraził wdzięczność policjantom, ratownikom medycznym, lekarzom i wszystkim, którzy nieśli pomoc w chwili zagrożenia, narażając własne życie w obronie innych.
– Zbrodnia dokonana w Krakowie jest nie tylko tragedią poszczególnych rodzin. Jest bolesną raną zadaną całej wspólnocie. Jest wezwaniem do zastanowienia się nad tym, jaki świat budujemy, jakie wartości przekazujemy młodemu pokoleniu i jak chronimy ludzkie życie oraz bezpieczeństwo naszych bohaterów – podkreślił.
Zastrzegł, że nie znamy jeszcze wszystkich odpowiedzi na pytania, które rodzą się po tej tragedii. Przestrzegł przed pochopnym osądzaniem, rozpowszechnianiem niesprawdzonych informacji i wykorzystywaniem ludzkiego cierpienia do podsycania wzajemnej niechęci.
– Żadna ideologia ani osobista frustracja, żaden konflikt nie dają człowiekowi prawa do odbierania życia niewinnym ludziom. Bo życie ludzkie jest święte. Każde życie – powiedział.
Spór nie może niszczyć wspólnoty
W dalszej części homilii abp Kupny zwrócił uwagę na znaczenie narodowej jedności. Przypomniał, że historia Polski pokazuje, jak poważne konsekwencje dla państwa miały wewnętrzne podziały, konflikty i wzajemna nieufność. Zaborcy potrafili wykorzystywać słabości Polaków, ale w najważniejszych momentach historii naród umiał również jednoczyć się wokół wspólnych celów.
Metropolita pytał, czy współcześnie nie otwieramy pola tym, którzy chcieliby wykorzystać nasze wewnętrzne spory i konflikty.
– Niepodległość odzyskana w 1918 roku była owocem wysiłku wielu ludzi, którzy nie zawsze myśleli tak samo. Ale w godzinie historycznej próby potrafili uznać, że Polska jest ważniejsza niż osobiste ambicje – przypomniał.
Zaznaczył, że nie chodzi o to, by wszyscy mieli jednakowe poglądy. Demokracja zakłada pluralizm i prawo do odmiennych ocen, a różnice zdań są naturalnym elementem życia społecznego. Nie mogą jednak prowadzić do niszczenia narodowej wspólnoty.
– Przeciwnik polityczny nie może być nazywany wrogiem Ojczyzny. Możemy różnić się w ocenach, możemy prowadzić trudne debaty, możemy się spierać o kształt państwa. Ale nie wolno nam zapominać, że wszyscy jesteśmy odpowiedzialni za naszą Ojczyznę – mówił.
Podkreślił, że niepodległość nie jest własnością żadnej partii, środowiska ani grupy społecznej, lecz wspólnym dobrem wszystkich Polaków.
– Polska potrzebuje mniej wzajemnej pogardy, a więcej szacunku. Mniej języka nienawiści, a więcej odpowiedzialności za wypowiadane słowa. I mniej egoizmu, a więcej troski o wspólne dobro – apelował.
Zaznaczył, że silnego państwa nie da się zbudować na pogardzie, kłamstwie, poniżaniu przeciwnika, wzajemnych oskarżeniach i nieustannym podważaniu godności drugiego człowieka.
Wskazał przy tym na potrzebę chrześcijańskiego spojrzenia na Ojczyznę, które uczy szacunku do każdego człowieka i odpowiedzialności za przyszłość kolejnych pokoleń. Jak podkreślił, troska o niepodległość musi obejmować także moralne fundamenty państwa i społeczeństwa.
– Niepodległość potrzebuje ludzi uczciwych, rodzin, w których dzieci uczą się miłości i odpowiedzialności. Potrzebuje nauczycieli, którzy nie tylko przekazują wiedzę, ale także wychowują. Potrzebuje polityków, którzy służbę publiczną traktują jako zobowiązanie, a nie przywilej. Potrzebuje ludzi pracy, którzy swoją codzienną rzetelnością budują pomyślność kraju – wyliczał.
Zwrócił również uwagę na rolę młodego pokolenia, które nie powinno wstydzić się swojej historii, języka, kultury i chrześcijańskich korzeni.
– Ojczyzna was potrzebuje. Potrzebuje takiej właśnie młodzieży, która nie wstydzi się swojej historii, swojego języka, kultury i chrześcijańskich korzeni – zwrócił się do młodych obecnych w bazylice.
Kościół chce służyć Polsce przez formowanie sumień
W homilii abp Józef Kupny odniósł się także do miejsca i odpowiedzialności Kościoła w życiu społecznym. Zaznaczył, że Kościół nie zamierza zastępować państwa ani przejmować zadań należących do instytucji publicznych. Nie może jednak milczeć, gdy zagrożone są podstawowe wartości, na których powinno opierać się życie społeczne.
Wymienił wśród nich godność człowieka, świętość życia, sprawiedliwość, solidarność i odpowiedzialność.
– Kościół chce służyć Polsce przez formowanie sumień, wychowanie młodego pokolenia, budowanie pojednania i przypominanie, że człowiek nie jest narzędziem w rękach innych ludzi, lecz osobą obdarzoną niezbywalną godnością – mówił.
Podkreślił, że niepodległość potrzebuje nie tylko silnych instytucji i dobrze zorganizowanego państwa, ale przede wszystkim ludzi prawego sumienia.
Na zakończenie zachęcił do modlitwy za sprawujących władzę w Polsce, aby kierowali się dobrem wspólnym, odpowiedzialnością i troską o wszystkich obywateli. Wezwał również do modlitwy za żołnierzy Wojska Polskiego, funkcjonariuszy policji, straży granicznej, straży pożarnej i pozostałych służb stojących na straży bezpieczeństwa Ojczyzny.
– Módlmy się za Polskę, aby była krajem wolnym, bezpiecznym, sprawiedliwym i solidarnym. I módlmy się za nas samych, abyśmy nigdy nie zapomnieli, że miłość do Ojczyzny jest zadaniem, które zaczyna się od wierności Bogu, prawdzie i drugiemu człowiekowi – zakończył metropolita wrocławski.
Swoją homilię zwieńczył modlitwą: „Boże, błogosław Polsce, umacniaj naszą wolność i ucz nas jedności, która jest wspólną odpowiedzialnością za dobro naszej Ojczyzny”.