W ramach Akademii Duszpasterstwa 2026/2027, poświęconej formacji duszpasterskiej, księża spotkali się z bp. Maciejem Małygą. Jednym z głównych tematów spotkania było budowanie sieci wsparcia – zarówno w codziennym życiu kapłańskim, jak i we wspólnocie Kościoła.
Punktem wyjścia do refleksji stały się fragmenty Pisma Świętego. Biskup przywołał m.in. historię Piotra i Jana, którzy po uwolnieniu z Sanhedrynu wrócili do swoich i opowiedzieli o tym, co ich spotkało. Apostołowie wyszli z niebezpiecznej sytuacji, ale mieli do kogo wrócić. Zostali przyjęci i wysłuchani.
– Mieli do kogo przyjść, mogli opowiedzieć i zostali wysłuchani. Wrócili do swoich – zauważył bp Małyga, wskazując, że właśnie w tej scenie można dostrzec istotę sieci wsparcia. – Pojawia się pytanie: kto tworzy tych swoich?
Kolejnym biblijnym obrazem była refleksja św. Pawła o Kościele jako Ciele Chrystusa. Apostoł przypomina, że poszczególne członki potrzebują siebie nawzajem i żaden nie może powiedzieć drugiemu: „Nie jesteś mi potrzebny”. Biskup przywołał także wezwanie z Listu do Galatów: „Jeden drugiego brzemiona noście i tak wypełniajcie prawo Chrystusowe”. Zwrócił uwagę, że Paweł, pisząc o upadku człowieka, nie koncentruje się na potępieniu, ale na potrzebie miłosierdzia i wzajemnej pomocy.
Od oceniania do pytania o pomoc
Ważnym punktem odniesienia stał się również obraz Jezusa umywającego nogi uczniom. W 13. rozdziale Ewangelii według św. Jana Chrystus, Pan i Nauczyciel, daje przykład służby i zachęca swoich uczniów, by podobnie troszczyli się o siebie nawzajem.
– To obraz Kościoła, o który dzisiaj chcemy zawalczyć i o który powinniśmy się coraz bardziej starać – podkreślił bp Małyga.
W tym kontekście zwrócił uwagę na miejsce księdza w parafii i jego relacje ze współbraćmi. Przywołał także słowa papieża Leona XIV skierowane do duchowieństwa rzymskiego. Papież zachęcał kapłanów do codziennej wierności w relacji z Bogiem i pracy z entuzjazmem, nawet jeśli nie widzą owoców swojego apostolstwa. Przestrzegał również przed zamykaniem się w sobie i zachęcał, by nie bać się konfrontacji oraz szukać wsparcia u współbraci, szczególnie w chwilach zmęczenia i kryzysu.
– Trzeba nam się uczyć nawrócenia z pytania: „Dlaczego sobie nie radzisz?” na pytania: „Czego potrzebujesz? Jak mogę ci pomóc?” – mówił biskup.
Podkreślił, że myśl o jedności i wzajemnej odpowiedzialności jest mocno obecna także w dokumentach Soboru Watykańskiego II. Budowanie wspólnoty nie powinno jednak pozostawać jedynie teoretycznym postulatem. Sieć wsparcia działa wtedy, gdy człowiek potrafi zarówno prosić o pomoc, jak i ją przyjmować oraz dawać. Chodzi przy tym nie tylko o wielkie kryzysy, ale również o zwyczajne, codzienne sprawy.
Sieć wsparcia czy pajęczyna?
Bp Małyga zwrócił uwagę na istotną różnicę między prawdziwą siecią wsparcia a relacją, która staje się formą uzależnienia. Pomoc może bowiem służyć człowiekowi, ale może też zostać wykorzystana do podporządkowania go sobie.
– Ważne jest, żeby odróżnić sieć wsparcia od pajęczyny. Pajęczyna zinstrumentalizuje człowieka. Jesteś ważny, jeśli masz pieniądze albo potrafisz coś dla mnie zrobić. A w sieci zawsze ważniejsza jest osoba niż jej przydatność – wyjaśniał.
Jak zaznaczył, zdrowa sieć wsparcia zwiększa wolność, poszerza horyzonty i otwiera na kolejne relacje. Nie zatrzymuje człowieka przy jednej osobie, która chce stać się jedynym punktem odniesienia. W prawdziwej sieci można również odmówić pomocy, nie tracąc przy tym więzi.
Niebezpieczne są zatem dwie skrajności: przekonanie o własnej samowystarczalności oraz wejście w relację, która prowadzi do uzależnienia i ogranicza wolność.
W praktycznej części spotkania księża tworzyli mapę sieci wsparcia, wskazując osoby i instytucje, do których mogą zwrócić się w różnych obszarach życia. Ćwiczenie miało pomóc im dostrzec, że nie muszą wszystkiego dźwigać sami, a troska o siebie nawzajem jest ważnym wymiarem kapłańskiej posługi i życia Kościoła.