Święty Marcin zobaczył zmarzniętego żebraka i podzielił się tym, co miał najcenniejszego. Do takiej postawy miłosierdzia, wrażliwości i konkretnego działania zachęcał uczestników Wieczoru Marcinowego ks. Krzysztof Jankowski. Tegoroczne wydarzenie odbyło się 10 listopada. Przygotowały je Rada Parafialna, Stowarzyszenie Siedmiu oraz Szkoła Podstawowa w Sicinach.
Spotkanie rozpoczęło się o godz. 17 nabożeństwem połączonym z procesją. Ważnym punktem wieczoru była Eucharystia, podczas której homilię wygłosił ks. Krzysztof Jankowski z parafii pw. św. Franciszka z Asyżu we Wrocławiu. Kapłan zwrócił uwagę, że doroczna inscenizacja życia patrona nie jest jedynie widowiskiem czy odtwarzaniem wydarzeń sprzed wieków. Może stać się okazją do osobistego spotkania z Ewangelią i postawienia sobie ważnych pytań o własne życie.
– Przeżywając historię młodego rzymskiego żołnierza, stajemy się kimś więcej niż tylko widzami ostatecznego widowiska. Stajemy się prawdziwymi świadkami Ewangelii – podkreślał.
Kapłan wyraził wdzięczność wszystkim zaangażowanym w przygotowanie i wystawienie corocznej inscenizacji. Przyznał, że od lat śledził to wydarzenie, wyobrażając sobie, jak wygląda od kulis. W tym roku mógł uczestniczyć w nim osobiście. Zwrócił uwagę na ogrom pracy, który kryje się za takim przedsięwzięciem: przygotowanie strojów, rekwizytów, scenariusza i wybór scen z życia świętego, które zostaną przypomniane w danym roku.
– Niezwykłe wydarzenie sprzed ponad 1600 lat staje się żywe tu i teraz, w naszej lokalnej wspólnocie, jako przepiękny zwyczaj, jako przepiękna tradycja – mówił.
Zaznaczył, że takie inicjatywy pokazują, iż świętość nie jest odległą legendą ani nieruchomym obrazem, ale żyjącą rzeczywistością, do której każdy jest zaproszony.
Miecz, który zamiast odbierać życie, pomaga je ocalić
W centrum rozważań znalazła się najbardziej znana scena z życia św. Marcina. Zimowy, mroźny dzień, u bram miasta zziębnięty człowiek, obojętnie mijający go przechodnie i młody żołnierz cesarski, który jako jedyny zatrzymuje się, by pomóc. W hierarchii ówczesnego świata żebrak był kimś niemal niewidzialnym. Marcin zobaczył jednak w nim człowieka potrzebującego pomocy.
Ks. Jankowski zaproponował, by przyjrzeć się tej scenie również przez pryzmat przedmiotu, który pojawia się w rękach żołnierza – miecza.
– Miecz w tamtych czasach, w każdym stuleciu, był symbolem władzy, podboju, siły. Nierzadko był też świadkiem przemocy i śmierci. Służył do tego, by brać i zdobywać, eliminować wrogów. Tymczasem Marcin nie wykorzystuje go w zwyczajny sposób. Używa narzędzia walki po to, żeby uratować życie – zauważył.
Żołnierz rozcina swój czerwony płaszcz na pół i oddaje jego część zmarzniętemu człowiekowi. Nie zastanawia się, czy ten zasłużył na pomoc, czy dobrze wykorzysta otrzymany dar ani czy jest porządnym obywatelem. Po prostu dostrzega potrzebę i natychmiast na nią odpowiada.
– To jest odpowiedź na dzisiejszą Ewangelię: „Byłem nagi, a przyodzialiście Mnie”. Marcin dzieli się tym, co ma najcenniejszego do obrony przed mrozem – przypominał kaznodzieja.
Zwrócił przy tym uwagę na szczegół, który nadaje gestowi świętego jeszcze większą wymowę. Marcin nie oddał całego płaszcza, ponieważ jego połowa należała do rzymskiej armii. Był lojalnym żołnierzem i obywatelem, ale drugą częścią mógł rozporządzić według własnej woli.
– Miłosierdzie nie jest domeną ludzi, którzy mają wszystkiego w nadmiarze. Miłosierdzie zaczyna się wtedy, kiedy zaczynasz dzielić się tym, co posiadasz, tym, czego sam też potrzebujesz, a mimo wszystko dajesz – podkreślał ks. Jankowski.
Marcin, oddając połowę płaszcza, sam przecież nadal marzł. Musiał również zmierzyć się z drwinami współtowarzyszy broni, którzy wyśmiewali jego niekompletny, niesymetryczny strój. Jego postawa przypomina więc, że prawdziwa miłość zawsze coś kosztuje. Wymaga wysiłku, odwagi i gotowości do rezygnacji z własnej wygody.
Kapłan przeniósł tę refleksję na codzienne życie słuchaczy. Zauważył, że każdy człowiek otrzymuje od Boga różne narzędzia, których może używać zarówno do budowania, jak i niszczenia.
– Tak jak miecz można wykorzystać do walki, ale można go użyć również do dobrych celów, tak i my mamy narzędzia w naszej miłości. Jednym z nich jest słowo, którym możemy człowieka pogrążyć albo podnieść – mówił.
Zachęcał, by zastanowić się, jak wykorzystywane są możliwości, czas i talenty, które każdy otrzymuje od Boga.
Każdy ma swoją rolę do odegrania
W homilii pojawiło się również odniesienie do samej inscenizacji. Zdaniem ks. Jankowskiego każda osoba zaangażowana w przedstawienie, niezależnie od tego, jaką postać odgrywa, może przeżyć ważną lekcję duchową.
Ten, kto wciela się w św. Marcina, powinien na nowo przemyśleć własną wrażliwość na biedę i potrzeby drugiego człowieka. Osoba odgrywająca żebraka, postać odpychającą, brudną i słabą, może z kolei doświadczyć lekcji pokory i przypomnieć sobie, że pod zewnętrzną warstwą biedy zawsze kryje się ludzka godność.
– Wartość człowieka jest niezależna od jego wyglądu, położenia czy statusu. Pod maską biedy i słabości zawsze kryje się ludzka godność – zaznaczał kapłan.
Nie mniej ważna jest jednak rola tych, którzy na scenie tworzą tłum. Mogą wydawać się jedynie obserwatorami wydarzenia, ludźmi stojącymi z boku. Tymczasem, jak zauważył kaznodzieja, właśnie w tłumie rozgrywają się często najważniejsze decyzje.
Przywołał obraz drogi krzyżowej Jezusa. Wśród wielu obserwujących pojawiły się osoby, które zdecydowały się wyjść poza rolę biernych świadków. Była wśród nich Weronika, która otarła twarz Chrystusa, i Szymon z Cyreny, który początkowo niechętnie, a później razem z Jezusem niósł krzyż.
– Z tłumu, który jest bezimienny, patrzący, czasami komentujący, wyrosły znane nam do dziś postacie. To pokazuje, że zawsze jest tłum i zawsze jest ktoś, kto może w nim odegrać dobrą rolę – mówił ks. Krzysztof.
Podobne wybory podejmujemy każdego dnia. Czasami trzeba liczyć się z odrzuceniem przez środowisko, w którym żyjemy. Łatwiej jest nie wychylać się, zachować bezpieczny dystans i pozostać komentatorem rzeczywistości. Można siedzieć przed komputerem, oceniać wydarzenia, krytykować innych, a nawet rozmawiać o ich problemach z najbliższymi, nie podejmując żadnego działania.
Święty Marcin uczy natomiast decyzyjności. Za jednym dobrym czynem może pójść kolejny. Miłosierdzie, którego człowiek doświadcza, spotykając Jezusa, prowadzi do dalszego naśladowania Go.
Kaznodzieja przypomniał również, że współczesny świat nie jest wolny od sytuacji, w których potrzebna jest odwaga i natychmiastowa pomoc. Przywołał niedawne wydarzenia w Krakowie, w których ludzie znaleźli się w sytuacji zagrożenia, a inni ruszyli im na ratunek. Lekarze udzielali pomocy bez zastanawiania się, kim jest poszkodowany i po której stronie konfliktu się znajduje. Inni podejmowali działania, by ratować najbardziej potrzebujących.
– Zawsze jest tłum i zawsze jest ten, kto w tym tłumie może odegrać dobrą rolę – podkreślał.
Zejdź z konia. Najcenniejszą walutą jest czas
Jednym z najmocniejszych wezwań homilii było zaproszenie, by zejść z konia. Święty Marcin nie pozostał na bezpiecznej wysokości, nie ograniczył się do obserwowania żebraka. Zmienił perspektywę i podjął konkretne działanie.
Ks. Jankowski nawiązał przy tym do słów papieża Franciszka, który zachęcał wierzących do wychodzenia poza wygodną, bezpieczną przestrzeń własnego życia.
– Święty Marcin rzuca nam dzisiaj ważne wyzwanie, które można by nazwać obrazowo: zejdź z konia – mówił.
Jak wyjaśniał, współczesny człowiek często siedzi na swoich wirtualnych koniach: sukcesów zawodowych, relacji, uprzedzeń czy przekonania o własnej wyższości. Z tej perspektywy łatwo oceniać innych, komentować ich potknięcia w internecie albo przy rodzinnym stole, zachowując dystans i poczucie bezpieczeństwa.
Tymczasem trzeba podejść bliżej i zobaczyć człowieka, którego potrzeby nie zawsze są widoczne na pierwszy rzut oka.
Może nim być starsza, samotna sąsiadka, która nie ma siły poprosić o pomoc. Może nim być własne dziecko, uczestniczące w kolejnych zajęciach, z którym przez cały tydzień nie udało się zamienić ani jednego zdania o tym, co naprawdę przeżywa. Może nim być współmałżonek, z którym od dłuższego czasu nie potrafimy szczerze porozmawiać, ponieważ zamknęliśmy się w swoich lękach.
– Czym jest ten płaszcz, którym musisz się dzisiaj podzielić? To niekoniecznie muszą być pieniądze. Najcenniejszą walutą dzisiejszego świata jest po prostu czas. Czas dany drugiemu człowiekowi. Oddać komuś swój czas, wysłuchać go bez oceniania, podarować mu swoją obecność. To jest właśnie współczesna połowa marcinowego płaszcza – przekonywał kapłan.
Podzielił się również doświadczeniem ze swojej codziennej posługi w szpitalu. Opowiadał o spotkaniach z pacjentami, dla których sama rozmowa i obecność drugiego człowieka stają się czymś niezwykle ważnym. Niektórzy potrzebują przede wszystkim sakramentu, inni po rozmowie mówią, że to właśnie ona była najcenniejszym wydarzeniem ich dnia.
Zdarza się, że pacjenci przepraszają księdza, że zajęli mu tyle czasu, a jednocześnie podkreślają, jak wiele znaczyło dla nich to, że ktoś zechciał ich wysłuchać. Widać wtedy uśmiech na twarzy człowieka.
– Czas to waluta, która jest dla nas bezcenna. Błogosławiony kardynał Stefan Wyszyński mówił, że niektórzy twierdzą, iż czas to pieniądz, a on mówi: czas to miłość – przypomniał ks. Jankowski.
Ogień, który rozpala wspólnotę
Na zakończenie homilii kapłan nawiązał do kolejnego elementu Wieczoru Marcinowego – wspólnego spotkania przy ognisku. Zwrócił uwagę, że ogień, obecny od lat w tradycji parafialnej wspólnoty, ma kilka symbolicznych znaczeń.
Przypomina ogień rozpalany podczas Wigilii Paschalnej, symbolizujący Jezusa Zmartwychwstałego, który jest światłem dla świata. To światło, które rozpaliło się również w życiu św. Marcina, i ogień, który ogrzewa tych, którzy gromadzą się blisko siebie.
– Potrzebujemy bliskości Boga. Potrzebujemy ludzi, którzy przyprowadzą nas do Niego i nie pozwolą nam od Niego odejść. Kiedy gaśnie nasze światło miłości, trzeba je na nowo rozpalać – mówił.
Zachęcał, by doroczna praca nad inscenizacją stała się dla całej parafii błogosławieństwem i impulsem do jeszcze większej wrażliwości na drugiego człowieka.
– Niech ta coroczna inscenizacja będzie wielkim błogosławieństwem dla naszej parafii. Niech stanie się zachętą do tego, by być jeszcze bardziej wyczulonym na drugiego człowieka i patrzeć na niego przez pryzmat Bożej miłości – życzył uczestnikom.
Dziękował wszystkim, którzy uczestniczyli w Eucharystii i włączyli się w przygotowanie przedstawienia: za każdą poświęconą minutę, każde wypowiedziane słowo i każdą podjętą pracę. Prosił św. Marcina – mężnego żołnierza, a później pokornego biskupa – o opiekę nad rodzinami i wypraszanie potrzebnych łask.
Najważniejsze owoce wieczoru powinny jednak pojawić się nie tylko na scenie, ale przede wszystkim w codzienności: w konkretnych czynach, decyzjach i aktach woli, dzięki którym człowiek doświadczający miłosierdzia sam zaczyna okazywać je innym.
Teatr, muzyka i tradycyjne smaki
Po Mszy św. uczestnicy mogli zobaczyć teatralną opowieść o życiu świętego Marcina. Przedstawienie przypomniało historię patrona parafii i najważniejsze wydarzenia, które ukształtowały jego drogę do świętości.
Nie zabrakło również występów artystycznych. Na scenie zaprezentował się zespół „Wesołe Chochliki” ze Szkoły Podstawowej w Sicinach, a także nauczycielski zespół BELFER. Wydarzenie stało się okazją do zaprezentowania talentów mieszkańców i wspólnego przeżywania lokalnej tradycji.
Wieczór dopełniło ognisko, przy którym można było spędzić czas w gronie parafian i gości. Na uczestników czekały także biesiada przy ognisku oraz tradycyjne smakołyki marcinowe.
Wieczór Marcinowy w Sicinach po raz kolejny pokazał, że pamięć o świętym patronie może łączyć modlitwę, kulturę, zaangażowanie mieszkańców i zwyczajną radość ze spotkania. A przesłanie jego życia pozostaje aktualne: nie wystarczy dostrzec człowieka potrzebującego. Trzeba jeszcze zejść z własnego konia, podejść do niego i podzielić się tym, co mamy najcenniejszego.