– Napaść hitlerowskich Niemiec na Polskę 1 września 1939 roku rozpoczęła najstraszniejszy konflikt zbrojny w historii ludzkości. Wojna przyniosła milionom ludzi cierpienie, śmierć i ogromne zniszczenia – powiedział minister Michał Syska, zastępca szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Podkreślił, że wraz z odchodzeniem świadków wojny coraz większa odpowiedzialność za zachowanie pamięci spoczywa na kolejnych pokoleniach.
O znaczeniu pamięci o ofiarach wojny mówił dyrektor wrocławskiego oddziału IPN dr hab. Kamil Dworaczek. Zwrócił uwagę na projekt „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką” – bazę straty.pl, zawierającą obecnie niemal 6 mln rekordów. – Nie byłoby to możliwe bez wsparcia instytucji, a także samych osób represjonowanych i ich rodzin – zaznaczył.
Wiceprezydent Wrocławia Mateusz Żak podkreślił, że rocznica powinna być nie tylko spojrzeniem w przeszłość, ale także lekcją dla współczesnych. – Pielęgnujemy tę rocznicę nie po to, by cały czas patrzeć w przeszłość, ale po to, aby wyciągać z niej wnioski na przyszłość – uwrażliwiał. Wskazał m.in. na potrzebę budowania silnego państwa i wspólnoty oraz przestrzegał przed skrajnymi ideologiami, nacjonalizmem i dezinformacją.
Natalia Gołąb, członkini Zarządu Województwa Dolnośląskiego, przypomniała, że na cmentarzu spoczywa ponad 600 osób, w tym żołnierze Września, żołnierze II Armii Wojska Polskiego, członkowie podziemia, robotnicy przymusowi i więźniowie obozów. – Historia II wojny światowej pokazuje, do czego prowadzi przekonanie, że silniejszy może decydować o losie słabszego – mówiła. Zwróciła uwagę, że lekcja ta pozostaje aktualna w obliczu wojny toczącej się za wschodnią granicą Polski.
W uroczystościach uczestniczył także konsul generalny Niemiec we Wrocławiu Martyn Kremer. – Jako Konsul Generalny Niemiec pragnę wyrazić mój głęboki smutek z powodu tego, że moi rodacy w Niemczech w 1939 roku rozpętali II wojnę światową – powiedział. Dodał, że pochyla czoło „w żalu i wstydzie” przed ofiarami niemieckich zbrodni i podkreślił odpowiedzialność Niemiec za zbrodnie popełnione podczas wojny.
Podczas uroczystości uhonorowano osoby zasłużone w pielęgnowaniu pamięci historycznej. Medal Pro Bono Poloniae otrzymała Leokadia Wieczorek, działaczka społeczna i świadek historii, zaangażowana w pomoc osobom represjonowanym przez III Rzeszę. Medalem „Obrońcy Ojczyzny 1939–1945” wyróżniono płk. Eugeniusza Praczuka, weterana 2. Armii Wojska Polskiego i uczestnika walk na froncie wschodnim, m.in. forsowania Nysy Łużyckiej.
Cmentarz Żołnierzy Polskich we Wrocławiu, gdzie spoczywają żołnierze i ofiary II wojny światowej, jest od lat miejscem miejskich obchodów rocznicy wybuchu wojny.