Uroczystość odbyła się 29 października w zabytkowym Domu Kapituły na Ostrowie Tumskim. Dokument podpisali metropolita wrocławski abp Józef Kupny oraz minister kultury i dziedzictwa narodowego Marta Cienkowska. W wydarzeniu uczestniczyli również marszałek Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska, minister Tomasz Siemoniak oraz przedstawiciele resortu kultury.
Podpisany dokument rozpoczyna proces tworzenia instytucji, która ma być współprowadzona przez państwo i archidiecezję wrocławską. Roboczo przyjęto dla niej nazwę „Muzea Tumskie”. Szczegółowe zasady współpracy, zarządzania i finansowania zostaną ustalone w kolejnych miesiącach.
Dziedzictwo, którym trzeba się dzielić
Abp Józef Kupny nie ukrywał, że podpisanie listu intencyjnego traktuje jako początek ważnego etapu współpracy Kościoła z instytucjami państwowymi. Zwrócił uwagę na niezwykłe bogactwo dziedzictwa kulturowego Wrocławia i całego Dolnego Śląska, będącego świadectwem wielowiekowej, wielokulturowej historii regionu.
Przypomniał przy tym przykład słynnego ołtarza biskupa Jerina w katedrze wrocławskiej, wykonanego przez protestanckiego złotnika na zamówienie katolickiego hierarchy. W ocenie metropolity jest to jeden z wielu dowodów przenikania się tradycji, które przez stulecia kształtowały oblicze Śląska. – Chcemy udostępnić to wszystko mieszkańcom Wrocławia, Dolnego Śląska, pokazać im całe to bogactwo – mówił arcybiskup.
Podkreślił, że niezwykłe zabytki nie powinny pozostawać dostępne jedynie dla wąskiego grona osób. – Chcę, żeby mogli sobie to zobaczyć, żeby mogli przeżyć, żeby mogli obcować z tymi naprawdę wyjątkowymi dziełami sztuki – zaznaczył.
Metropolita wymienił wśród najcenniejszych obiektów „Madonnę pod jodłami” Lucasa Cranacha Starszego oraz Księgę Henrykowską, zawierającą najstarsze zachowane zdanie zapisane w języku polskim. Wyraził nadzieję, że współpraca z ministerstwem pozwoli znacznie szerzej prezentować zarówno te dzieła, jak i pozostałe zbiory muzealne.
Państwo i Kościół we wspólnym przedsięwzięciu
Minister Marta Cienkowska podkreśliła, że dziedzictwo kulturowe stanowi wspólne dobro, niezależnie od tego, kto jest jego właścicielem. – Troska o jego zachowanie, badanie i udostępnianie jest odpowiedzialnością, którą po prostu powinniśmy podejmować wspólnie – mówiła. Zaznaczyła, że nowa instytucja nie będzie budowana od podstaw. Jej fundamentem stanie się istniejące Muzeum Archidiecezjalne, należące do najstarszych placówek muzealnych tego rodzaju w Polsce.
Resort kultury zamierza wesprzeć rozwój nowoczesnej instytucji prowadzącej nie tylko działalność wystawienniczą, ale również naukową, konserwatorską i edukacyjną. Szczególną uwagę minister zwróciła na konieczność zabezpieczenia najcenniejszych obiektów oraz opracowania nowej ekspozycji stałej i programu wystaw czasowych.
Według wstępnych szacunków roczny koszt funkcjonowania nowej placówki wyniesie co najmniej około 20 mln zł. Finansowanie ma pochodzić zarówno ze środków państwowych, jak i archidiecezjalnych.
Minister wyraziła nadzieję, że nowa instytucja zostanie formalnie powołana już w 2027 roku. Zastrzegła jednak, że opracowanie docelowej ekspozycji oraz pełna realizacja ambitnych zamierzeń będą wymagały kilku lat.
Sześć wieków historii w jednym miejscu
O wyjątkowości miejsca podpisania porozumienia opowiedział ks. Adam Dereń, dyrektor Muzeum Archidiecezjalnego i prezes Fundacji dla Ostrowa Tumskiego.
Dom Kapituły, w którym odbyła się uroczystość, pochodzi z drugiej połowy XIV wieku, a pierwsza wzmianka o budynku datowana jest na 1382 rok. Przez stulecia odbywały się tutaj posiedzenia kapituły wrocławskiej, podejmującej decyzje istotne nie tylko dla Kościoła, ale również dla całego miasta.
W 1520 roku przeniesiono do budynku bibliotekę kapitulną. Na początku XX wieku, po wybudowaniu nowej siedziby biblioteki i archiwum, przestrzenie te zaczęły służyć działalności muzealnej.
Ks. Dereń przypomniał również, że kompleks muzealny, obejmujący cztery budynki, przeszedł gruntowną modernizację. Wymieniono instalacje, poprawiono warunki przechowywania eksponatów i dostosowano zabytkowe obiekty do potrzeb osób z niepełnosprawnościami.
Muzeum pozostanie otwarte
W rozmowie z dziennikarzami Marta Cienkowska zapewniła, że proces tworzenia nowej instytucji nie oznacza wieloletniego zamknięcia dotychczasowego muzeum. – Na pewno nie zamkniemy muzeum dla odwiedzających tak, żeby nie było tutaj żadnego dostępu. To jest jasne – podkreśliła.
Obecna wystawa pozostaje dostępna, a ewentualne prace związane z przygotowaniem nowej ekspozycji mają zostać zaplanowane tak, aby ograniczyć utrudnienia dla zwiedzających.
Podpisanie listu intencyjnego jest dopiero pierwszym etapem przedsięwzięcia. Jak zaznaczył abp Kupny, przed partnerami pozostają negocjacje i szczegółowe uzgodnienia. Najważniejsze jest jednak wspólne przekonanie, że zgromadzone przez wieki dziedzictwo powinno być nie tylko chronione, ale również udostępniane kolejnym pokoleniom.